آیین‌های نوروزی در گرمسار
آیین‌های نوروزی در گرمسار
نوروز
از جشن‌های متعددی که در ایران باستان مرسوم بوده و از آن عهد به یادگار مانده، هیچ یک به طول و تفصیل نوروز نیست. نوروز جشنی است که یک جشن کوچک‌تر (چهارشنبه سوری) به پیشواز آن و جشنی دیگر (سیزده بدر) به بدرقه آن می‌آید . عید نوروز در گذشته دارای آداب و آیین های متعددی بوده است که امروز تنها برخی از آنها برجای مانده و بخش اعظمی از آن در دگرگونی های زمانه از بین رفته است .
چهارشنبه سوری
آخرین سه شنبه آخرسال را شب چهارشنبه سوری می گویند، در قدیم چهار شنبه سوری خود به مثابه یک جشن مستقل، آداب و رسوم خاص خود را داشت. آتش افروختن و پریدن از روی آتش، خوردن آجیل چهارشنبه سوری و جز اینها. در چهارشنبه سوری همچنین آئین‌هایی چون فالگوش‌نشینی، قاشق‌زنی، بخت‌گشائی، کوزه‌شکنی و مانند آنها رسم بوده است که امروز دیگر چندان باب نیست. فلسفه چهارشنبه سوری عمدتا بر پایه پاک کردن محیط زیست و خانه ها از آشغال و زدودن پلیدی ها و کمک به مستمندان، برای استقبال از سال نو بوده است.
از جشن چهار شنبه سوری در روزگار ما، فقط بوته سوزی و پریدن از روی آتش باقی مانده است و البته کارهایی همچون ترقه بازی و برخی حرکات خطر ناک به آن اضافه شده است. قدیمی تر ها به شب چهارشنبه سوری اعتقاد بسیار داشتند و با رسیدن غروب ،کپه های بوته ها را در هفت مکان، بر اساس عدد ستارگان سرنوشت ساز که همانا عدد هفت است در معابر وگذرها می گذاشتند و آتش روشن کرده و از روی آن می پریدند و اشعاری مبنی بر از بین رفتن ناخوشی و آمدن سرزندگی می خواندند. در این شب همچنین مرسوم بود که هفت نوع میوه خشکبار مانند: کشمش ، نخودچی ، توت، انجیر، خرماخرک، قیسی و باسلق خورده می شد.
در روستاهای گرمسار تا چند سال پیش بچه ها ، لباس های کهنه و مندرس را به صورت گرز در می آوردند و آن را آتش زده و به هوا پرتاب می کردند. همچنین در این شب کودکان ونوجوانان به صورت ناشناس و بی خبر به خانه همسایه ها و اقوام می رفتند و شال یا پارچه بزرگی را به داخل خانه ها می انداختند و یک سر آن را نگه می داشتند . صاحب خانه نیز مقداری میوه و یا آجیل را در گوشه شال ریخته و گره می زد و به افراد پشت در، اشاره می کرد که شال را بردارند.
خانه تکانی و کاشت سبزه
خانه تکانی از دیگر آئین‌های نوروز است. ده- پانزده روز مانده به نوروز، خانه تکانی شروع میشود. در این زمان ، همه وسایل خانه گردگیری و شستشو میشود و پاک و پاکیزه می‌گردد. پس از خانه تکانی، نوبت کاشتن سبزه میشود. مادران حدود دو هفته مانده به نوروز، مقداری گندم و عدس و ماش و شاهی در ظرف‌هایی زیبا می ریزند و خیس می‌دهند تا آهسته آهسته بروید و برای سفره نوروزی آماده گردد.
نوروز خوانی
پس از چهارشنبه سوری و خانه تکانی، صدای پای عمو نوروز فرا می رسد. چند روز قبل از تحویل سال نو و برای خوش آمد گویی به نوروز ، پیک ها و نوروز خوانان ، رسیدن فصل بهار را بشارت می دهند. نوروز خوان ها معمولا کودکانی هستند که که در کوچه پس کوچه های شهرها و روستاها به راه افتاده و به در خانه ها می کوبند و با خواندن اشعار و ترانه هایی فرا رسیدن بهار طبیعت را به مردم نوید می دهند و از آنان هدایایی دریافت می كنند.
آماده کردن سفره هفت سین نوروزی، خرید میوه و شیرینی و آجیل، همگی مقدمات آماده شدن برای تحویل سال نو است.
سفره هفت سین
سفره هفت سینی که امروزه بیشتر مرسوم است شامل سبزه ، سنجد ، سیر ، سماق ، سرکه ، سمنو و سیب و چیزهایی از این قبیل است. همچنین در سفره عید مرسوم است، میوه، گل، شیرینی‌های سنتی، ماهی قرمز، سبزی خوردن، کتاب قرآن و آینه نیز قرار دهند.
دید و بازدید
مردم گرمسار بر اساس یک رسم دیرین، قبل از تحویل سال نو و در آخرین پنج شنبه سال (شب جمعه) به زیارت اهل قبور و شهدا می روند و با خواندن فاتحه و خیرات خرما و میوه و شیرینی، برای اموات طلب آمرزش می کنند. هنگام تحویل سال نو نیز سعی می کنند تا در حرم امام رضا(ع) ،مساجد ، امامزاده و یا مکان های مقدس حضور داشته باشند. مردم این شهرستان به اولین شخصی که پس از تحویل سال وارد می شود، اعتقاد خاصی دارند . به همین خاطر آنها دقایقی قبل از تحویل سال کودکی را برای خوش یمنی و خوش قدمی به حیاط خانه می فرستند.که وی پس از تحویل سال همراه با سینی حاوی قرآن ، آب و سبزه وارد خانه میشود.
پس از تحویل سال ، دید و بازدید ، عیدی دادن و عیدی گرفتن ، در طول روزهای عید انجام میشود. اما معمولاً در همان صبح نوروز به دیدن اقوام نزدیک، مانند پدر و مادر، پدر بزرگ و مادر بزرگ، پدر و مادر زن و کسانی که به تازگی عزیزی را از دست داده اند ، می روند. روزهای بعد نوبت اقوام دورتر و دوستان فرا می رسد . حتی اگر کسانی در طول سال به علت کدورت‌هایی که پیش آمده از احوال پرسی یکدیگر سر باز زده باشند، این روزها را فرصت مغتنمی برای رفع کدورت می شمارند و راه آشتی و دوستی در پیش می گیرند.
با سلام وخوشامد گویی به شما بیننده گرامی